Yurt dışı alışverişlerde uygulanan 30 avroluk gümrük muafiyetinin kaldırılmasına yönelik düzenleme 6 Şubat’ta yürürlüğe girecek. Ancak kararın açıklanmasıyla birlikte özellikle Çin menşeli ürünlerde dikkat çekici fiyat artışları yaşandığı öne sürüldü. Bazı satıcıların, düzenleme henüz yürürlüğe girmemiş olmasına rağmen “vergi” gerekçesiyle zam yaptığı iddiaları kamuoyunda tartışma yarattı. Bakanlık verileri ise Çin’den gelen ürünlerde ciddi sağlık ve güvenlik risklerine işaret ediyor.
Düzenleme yürürlüğe girmeden fiyatlar arttı
30 avroluk gümrük muafiyetinin kaldırılacağı duyurulur duyurulmaz, yurt dışı kaynaklı özellikle Çin menşeli ürünlerde kısa sürede yüksek oranlı fiyat artışları yaşandığı belirtiliyor. 6 Şubat itibarıyla geçerli olacak düzenleme bireysel ithalatı kapsamasına rağmen, bazı ürünlerde yüzde 100’ü aşan zamların görülmesi dikkat çekti.
Zam en çok bu ürünlerde hissedildi
Türkiye gazetesinin haberine göre fiyat artışlarının en yoğun yaşandığı ürün grupları arasında güneş gözlükleri, kulaklıklar, küçük elektronik aksesuarlar, telefon kılıfları, şarj cihazları, mutfak eşyaları ve ev dekorasyon ürünleri yer aldı.
“Vergi gerekçesi bu fiyatları açıklamıyor”
Uzmanlar, düzenlemenin toptan ithalat yapan firmaların maliyetlerinde ani bir artış yaratmadığını vurguluyor. Zira bu firmalar uzun süredir Çin’den ithal ettikleri ürünler için gümrük vergisi ve KDV ödüyor. Buna rağmen Çin’de yaklaşık 160 TL’ye satılan bir güneş gözlüğünün, tüm vergiler dahil Türkiye’ye en fazla 230–240 TL maliyetle girebildiği; ancak raflarda 2.500–3.000 TL bandında satışa sunulabildiği ifade ediliyor. Benzer şekilde Çin’de 300–400 TL aralığında satılan kablosuz kulaklıkların, vergiler dahil maliyetinin 500–550 TL’yi geçmemesine rağmen Türkiye’de 2 bin TL’nin üzerinde fiyatlarla satılabildiği belirtiliyor.
Türkiye–Çin ticaretinde tablo net
Türkiye’nin Çin’den en çok ithal ettiği ürünler arasında elektrik-elektronik ekipmanlar, makine ve mekanik cihazlar, motorlu taşıtlar ve parçaları, demir-çelik ürünleri, kimyasallar, plastik mamuller ile optik, tıbbi ve teknik cihazlar bulunuyor. İki ülke arasındaki ticaret verilerine göre Türkiye’nin Çin’e ihracatı 3,2 milyar dolar, Çin’den ithalatı ise 49,6 milyar dolar seviyesinde. Toplam ticaret hacmi 52,8 milyar dolara ulaşıyor. Türkiye’nin Çin’e ihraç ettiği başlıca ürünler arasında maden cevherleri, mermer ve doğal taşlar, inorganik kimyasallar, metal cevherleri, pamuk ile makine ve aksamları yer alıyor.
Sağlık ve güvenlik alarmı
Yetkililer, Çin menşeli özellikle oyuncak, ayakkabı, tekstil ve düşük kaliteli elektronik ürünlerde ftalat, ağır metaller, PAH ve Krom VI gibi sağlığa zararlı maddelerin tespit edilebildiğine dikkat çekiyor. Yapılan analizler sonrası bazı ürünlerin toplatıldığı, bazıları için ise “kullanmadan imha” uyarısı verildiği bildiriliyor. Bakanlık incelemelerine göre denetlenen 182 üründen 148’i mevzuata aykırı bulundu; bu da Çin’den gelen ürünlerin yüzde 81’inde sağlık ve güvenlik riski olduğu anlamına geliyor.
“Vergi öncesi stok” iddiaları gündemde
Sektör temsilcileri, bazı firmaların 6 Şubat öncesini fırsata çevirerek Çin’den yoğun şekilde ürün tedarik ettiğini ve düzenleme henüz yürürlüğe girmeden zamlı fiyatlarla satış yaptığını ileri sürüyor. Bu durum “haksız kazanç” tartışmalarını alevlendirirken, denetim mekanizmalarının daha da sıkılaştırılması gerektiği vurgulanıyor.
